Lịch sử phát triển của wifi rất thú vị, ít người biết nó được phát triển bởi 1 phụ nữ.

Hedy Lamarr nổi tiếng là minh tinh Hollywood những năm 1930–1940. Tuy nhiên, ngoài điện ảnh, bà rất yêu thích kỹ thuật và thường tự mày mò chế tạo các thiết bị trong thời gian rảnh.

Ít người biết rằng trước khi sang Mỹ, Lamarr từng kết hôn với một nhà sản xuất vũ khí người Áo. Trong các bữa tiệc của giới quân sự và công nghiệp quốc phòng, bà nghe được nhiều cuộc thảo luận về radar, hệ thống điều khiển và vũ khí. Chính những kiến thức đó sau này giúp bà nảy ra ý tưởng về thông tin vô tuyến an toàn.

Vấn đề của ngư lôi thời đó

Trong Thế chiến II, Hải quân muốn điều khiển ngư lôi bằng sóng vô tuyến.

Nguyên lý rất đơn giản:

Tàu mẹ phát tín hiệu radio.
Ngư lôi nhận tín hiệu.
Tín hiệu quyết định hướng đi.

Nhưng có một nhược điểm lớn:

Nếu đối phương biết tần số đang dùng, họ chỉ cần phát sóng mạnh đúng tần số đó để:

gây nhiễu (jamming)
hoặc phát tín hiệu giả.

Khi đó ngư lôi sẽ mất điều khiển hoặc đi sai hướng.

Ý tưởng của Hedy Lamarr

Lamarr nghĩ:

“Nếu mình liên tục đổi tần số thì sao?”

Ví dụ:

Thay vì luôn phát ở:

100 MHz

thì sẽ nhảy liên tục:

100 MHz
105 MHz
98 MHz
110 MHz
102 MHz
…

Quan trọng là:

Máy phát và máy thu phải đổi tần số cùng lúc.
Người ngoài không biết quy luật nên rất khó gây nhiễu.

Ngày nay đây gọi là Frequency Hopping Spread Spectrum (FHSS).

George Antheil giúp bằng cách nào?

George Antheil không phải kỹ sư quân sự mà là một nhà soạn nhạc nổi tiếng với những bản nhạc sử dụng nhiều đàn piano tự động (player piano).

Player piano hoạt động nhờ:

cuộn giấy đục lỗ,
quay đồng bộ,
nhiều cây đàn cùng chơi đúng thời điểm.

Antheil nảy ra ý tưởng:

Nếu hai cây đàn có thể đồng bộ bằng một cuộn giấy thì máy phát và ngư lôi cũng có thể đổi tần số đồng bộ như vậy.

Hai người đề xuất dùng:

hai cuộn giấy giống hệt nhau,
một trong máy phát,
một trong ngư lôi,

để cả hai “nhảy” qua cùng một chuỗi tần số.

Đó là ý tưởng rất sáng tạo vào thời điểm năm 1941.

Bằng sáng chế

Năm 1942 họ được cấp bằng sáng chế của Mỹ mang tên:

“Secret Communication System”

Bằng sáng chế mô tả:

liên tục thay đổi tần số truyền
theo một chuỗi bí mật
giữa máy phát và máy thu.

Đây là một trong những mô tả đầu tiên về spread spectrum communication.

Vì sao quân đội không dùng ngay?

Có nhiều nguyên nhân:

Cơ khí quá phức tạp

Ý tưởng dùng cuộn giấy giống máy piano khá khó lắp vào ngư lôi.

Công nghệ điện tử lúc đó chưa đủ nhỏ

Năm 1942 chưa có:

vi xử lý
mạch tích hợp
bộ tạo tần số số hóa

Muốn nhảy tần phải dùng rất nhiều linh kiện cơ điện.

Hedy Lamarr không được nhìn nhận như một nhà khoa học

Nhiều sĩ quan chỉ xem bà là diễn viên điện ảnh.

Có giai thoại rằng Hải quân còn khuyến khích bà dùng danh tiếng để bán trái phiếu chiến tranh thay vì tham gia phát triển công nghệ. Tuy nhiên, một số chi tiết của giai thoại này khó kiểm chứng hoàn toàn.

Ý tưởng được hồi sinh

Sau chiến tranh:

transistor ra đời,
rồi mạch tích hợp,
máy tạo tần số điện tử trở nên nhỏ gọn.

Đến những năm 1950–1960, quân đội bắt đầu áp dụng các kỹ thuật spread spectrum, trong đó có frequency hopping, cho các hệ thống liên lạc chống gây nhiễu và khó bị nghe lén.

Liên quan đến Wi-Fi như thế nào?

Đây là điểm thường bị hiểu nhầm.

Không phải:

Hedy Lamarr phát minh ra Wi-Fi.

Mà là:

Hedy Lamarr góp phần đặt nền móng cho một nhóm kỹ thuật gọi là spread spectrum.

Nhóm kỹ thuật này sau đó được dùng trong nhiều chuẩn truyền thông không dây.

Ví dụ:

Bluetooth đời đầu sử dụng Frequency Hopping Spread Spectrum (FHSS).
Một số phiên bản đầu của Wi-Fi (IEEE 802.11) cũng hỗ trợ FHSS, dù sau này hầu hết chuyển sang các kỹ thuật khác như Direct Sequence Spread Spectrum (DSSS) và đặc biệt là OFDM (Orthogonal Frequency-Division Multiplexing) để đạt tốc độ cao hơn.

Nói cách khác, ảnh hưởng của phát minh nằm ở nguyên lý truyền thông chống nhiễu và tăng độ tin cậy, chứ không phải ở việc Wi-Fi hiện đại “nhảy tần” theo đúng cách mà bằng sáng chế ban đầu mô tả.

Hedy Lamarr có được ghi nhận không?

Trong nhiều thập kỷ, đóng góp của bà gần như bị lãng quên. Đến cuối thế kỷ 20, khi lịch sử của công nghệ trải phổ được nhìn nhận đầy đủ hơn, Lamarr mới được tôn vinh rộng rãi.

Năm 1997, bà cùng George Antheil nhận Electronic Frontier Foundation Pioneer Award vì những đóng góp tiên phong. Ngày nay, Hedy Lamarr thường được nhắc đến như một biểu tượng cho việc sự sáng tạo có thể xuất phát từ những con người ở những lĩnh vực tưởng chừng không liên quan.

George Antheil giúp bằng cách nào?

George Antheil không phải kỹ sư quân sự mà là một nhà soạn nhạc nổi tiếng với những bản nhạc sử dụng nhiều đàn piano tự động (player piano).

Player piano hoạt động nhờ:

cuộn giấy đục lỗ,
quay đồng bộ,
nhiều cây đàn cùng chơi đúng thời điểm.

Antheil nảy ra ý tưởng:

Nếu hai cây đàn có thể đồng bộ bằng một cuộn giấy thì máy phát và ngư lôi cũng có thể đổi tần số đồng bộ như vậy.

Hai người đề xuất dùng:

hai cuộn giấy giống hệt nhau,
một trong máy phát,
một trong ngư lôi,

để cả hai “nhảy” qua cùng một chuỗi tần số.

Đó là ý tưởng rất sáng tạo vào thời điểm năm 1941.

Bằng sáng chế

Năm 1942 họ được cấp bằng sáng chế của Mỹ mang tên:

“Secret Communication System”

Bằng sáng chế mô tả:

liên tục thay đổi tần số truyền
theo một chuỗi bí mật
giữa máy phát và máy thu.

Đây là một trong những mô tả đầu tiên về spread spectrum communication.

Nhưng quân đội mỹ chưa sử dụng công nghệ này ngay bởi vì Cơ khí quá phức tạp, Công nghệ điện tử lúc đó chưa đủ nhỏ.

Hedy Lamarr phát minh ra Wi-Fi.

Mà là:

Hedy Lamarr góp phần đặt nền móng cho một nhóm kỹ thuật gọi là spread spectrum.

Trong những năm 1970–1980, nhiều nhóm nghiên cứu tiếp tục phát triển các phương pháp truyền dữ liệu bằng sóng vô tuyến.

Năm 1990, các nhà nghiên cứu tại CSIRO ở Úc, đứng đầu là John O’Sullivan, phát triển kỹ thuật xử lý tín hiệu giúp truyền dữ liệu tốc độ cao trong môi trường có nhiều phản xạ sóng. Công nghệ này trở thành một phần quan trọng của Wi-Fi hiện đại.
Năm 1997, tổ chức Institute of Electrical and Electronics Engineers công bố chuẩn IEEE 802.11 đầu tiên, với tốc độ tối đa chỉ 2 Mbps.

Wi-Fi trở nên phổ biến (1999)

Năm 1999 là cột mốc lớn:

Chuẩn 802.11b nâng tốc độ lên 11 Mbps.
Liên minh Wi-Fi Alliance được thành lập để chứng nhận các thiết bị tương thích.
Thuật ngữ “Wi-Fi” được chọn làm tên thương mại dễ nhớ. Một hiểu lầm phổ biến là Wi-Fi viết tắt của “Wireless Fidelity”, nhưng thực tế nó không phải là từ viết tắt chính thức.

Phát triển qua các thế hệ
Chuẩn Năm Tốc độ tối đa lý thuyết
802.11b 1999 11 Mbps
802.11a 1999 54 Mbps
802.11g 2003 54 Mbps
802.11n (Wi-Fi 4) 2009 600 Mbps
802.11ac (Wi-Fi 5) 2014 Hàng Gbps
802.11ax (Wi-Fi 6/6E) 2019–2021 Tốc độ cao hơn, hỗ trợ nhiều thiết bị cùng lúc
802.11be (Wi-Fi 7) Từ 2024 Tốc độ lý thuyết lên đến khoảng 46 Gbps

• Lỗi Bluetooth windows 11 không dò thấy thiết bị khác laptop, điện thoại
• Cách đổi mật khẩu WIFI TP-Link Tenda SCTV, Aptek, Aruba DLink Draytek Sasan
• Cách đổi IP tĩnh, động trên máy tính Windows 11
• Không show thấy mạng đế chế, thấy mạng không vào được Half-Life LAN win 10, 11 và Ganena
• Lỗi không thấy nút bật wifi đâu trên Windows 11, 10, 7